فلج مغزی (Cerebral Palsy):

فلج مغزی شامل ناهنجاریهای غیرپیشرونده در مغز در حال رشد است که منجر به بروز دسته ای از نقایص عصب شناختی، حرکتی و مربوط به حالت بدن می­شود. میزان بروز آن ۱/۴ تا۲/۴ در هر هزار تولد زنده است. اگرچه نقایص حرکتی و حالت بدن(پوسچر) یکی از مشخصه های اصلی فلج مغزی می­باشد، اختلالات ثانویه بسیاری نیز در این زمینه وجود دارند. کاستیهای شناختی، حسی و روانی-اجتماعی اغلب همراه با نقایص حرکتی و به دنبال آن عملکرد کودک، می­باشند.

اگرچه فلج مغزی معمولا نتیجه آسیب یا بیماری پیش ار تولد است(فلج مغزی مادرزادی)، کودکانی که در اوایل دوران کودکی آسیب می­بینند نیز علایم مشابه ای داشته و در طبقه بندی فلج مغزی بصورت فلج مغزی اکتسابی قرار می گیرند. علل فلج مغزی مادرزادی را میتوان بر طبق نارس و یا کامل بودن نوزاد، طبقه بندی کرد.امروزه زودرس بودن بیشترین علت بروز فلج مغزی را بخود اختصاص داده است. این میزان ممکن است همراه با آسیب پذیری سامانه عصبی مرکزی نسبت به ضربه حین هفته های بیست و ششم تا سی و دوم بارداری باشد. حوادث عروقی مغز، ناهنجاریهای رشدی مغز، جدا شدن جفت، خونریزیهای جنینی- مادر، انفارکتوس جفت و مواجهه مادر با سموم محیطی نیز در ارتباط با فلج مغزی می­باشند. علاوه بر آن، عفونتهای مادر از قبیل سیتومگالوویروس، سیفیلیس، ویروس آبله مرغان و توکسوپلاسموز می توانند دلایل ثانویه فلج مغزی باشند.علل فلج مغزی اکتسابی عبارتند از: ضربه، خونریزی داخل جمجمه، عفونتهای سامانه عصبی مرکزی، کمبود اکسیژن، خفگی و اختلالات متابولیک.

نوزادان کمتر از ۱۵۰۰ گرم حین تولد، مستعد فلج مغزی بوده، از اینرو نیازمند مراقبت دقیق می­باشند. هر کودک مبتلا به فلج مغزی مشکلات خاص خود را دارد. چنین کودکی در حفظ حالت های بدنی عادی بدلیل فقدان تحریک پذیری عضلانی هماهنگ و جایگزینی حرکات غیرطبیعی دچار اختلال است. الگوهای جایگزین شده در عضلات خاصی رشد می یابند تا حالتهای ایستاده در مقابل جاذبه را حفظ نمایند.

طبقه بندی فلج مغزی

محل ضایعه بر رشد و کیفیت الگوهای حرکتی موجود در کودک مبتلا به فلج مغزی تاثیرگذار است. فلج مغزی بر طبق اندامهای درگیر(توپوگرافیکال) به چهار دسته همی پلژی، کوادری پلژی(تتراپلژی) و دایپلژی و پاراپلژی طبقه بندی میشوند. درگیری اندامهای فوقانی و تحتانی یک سمت بدن را همی پلژی، و درگیری تمام اندامها( اندام فوقانی و تحتانی) را کوادری پلژی یا تتراپلژی می­نامند. دایپلژی نیز به حالتی گفته می شود که کودک کوادری پلژی درگیری خفیف اندامهای فوقانی و درگیری بارز اندامهای تحتانی را نشان میدهد.در دایپلژی دو اندام تحتانی درگیر است.

همچنین فلج مغزی برطبق کیفیت تون عضلانی و محل ضایعات مغزی( فیزیولوژیکال) به دسته های مختلفی تقسیم می­شوند.

آتاکسی: تغییر تون از نزدیک عادی تا عادی. افزایش تون معمولا خم­شدن اندام تحتانی را شامل می شود.

فلاسید: تون در حال نوسان، بیشتر به صورت پایین، حین تولد یا در کودک نوپا دیده می­شود. در ابتدا تحت عنوان فلاسید طبقه بندی می­شود اما بعد به اسپاستیک، اتتوئید یا آتاکسیک تبدیل میشود.

کره اتتوز: نوسانات ثابت تون از پایین تا بالا بدون انقباض همزمان، حرکات ناگهانی و تکانه ای بیشتر در قسمت ابتدایی است تا انتهایی آن.

اتتوز با اسپاسم های کششی: تغییرات غیرقابل پیش بینی تون از پایین تا بسیار زیاد در هر دو گروه عضلات فلکسور و اکستانسور اندامها

اتتوز با اسپاستیسیتی: نوسان تون از عادی تا بالا، کمی توانایی در ثابت نگه داشتن قسمت ابتدایی اندام وجود دارد، اسپاستیسیتی متوسط در ابتدای اندام و اتتوز در قسمت انتهایی آن

اتتوز خالص: نوسان تون از پایین تا عادی، اسپاستیسیتی وجود ندارد یا اندک است.

اسپاستیسیتی خفیف: افزایش خفیف یا عادی بودن تون حین خواب، که با تلاش و حرکت افزایش می­یابد.

 اسپاستیسیتی متوسط: تون بطور متوسط افزایش یافته، حین خواب نزدیک به حالت عادی است اما با هیجان، حرکت، تلاش، تحریک، صحبت و کشش ناگهانی افزایش می­یابد. عضلات همسو(آگونیست) و انتهای اندام بیشتر درگیر هستند.

اسپاستیسیتی شدید: تون به شدت افزایش یافته، انقباض همزمان و دائمی عضلات فلکسور و اکستانسور، تون بالا حین خواب یا بیداری، الگوی تون در قسمت ابتدایی اندام بیشتر از انتهای آن است.

فلج مغزی نوع اسپاستیک نشاندهنده اسیب در قشر حرکتی است. آسیب مخچه به ایجاد حرکات بی­ثبات میشود که مشخصه اصلی کودکان فلج مغزی نوع آتاکسیک است.

اگرچه فلج مغزی یک ضایعه غیرپیشرونده است، الگوهای حرکتی، تون عضلانی، و عملکرد حسی غیرعادی، همراه با اثرات جاذبه ای و رشد عادی ممکن است با گذشت زمان منجر به ایجاد انقباضات بیمارگونه (کانترکچرها) و بدشکلیها شوند. بدلیل افزایش میزان زنده ماندن نوزادان زودرس ناشی از وزن کم یا بسیار کم، بروز فلج مغزی بصورت دایپلژی اسپاستیک اغلب همراه با نارسی و وزن کم حین تولد، افزایش یافته است. بعبارت دیگر فلج مغزی نوع اتتوئید ناشی از خفگی جنینی و افزایش بیلی روبین مغز در کشورهای پیشرفته کاهش یافته است. نقایص زبانی و هوشی اغلب همراه با فلج مغزی دیده میشوند. تاخیر در رشد شناختی و هوش پایینتر از متوسط در ۵۰ تا ۷۰ درصد کودکان مبتلا وجود دارد. محدودیت در برقراری ارتباط به انزوای کودک منتهی می شود و میتواند تاثیر منفی بر رشد مهارتهای روانی-اجتماعی داشته باشد. اختلالات حمله ای در حدود ۵۰درصد کودکان مبتلا دیده میشود و بروز آن در نوع اسپاستیک بیشتر است. داروهای ضد تشنج معمولا برای آنها تجویز میشود که می­بایست به دقت تحت نظر باشند. این داروها ممکن است بر سامانه گوارشی کودک اثر گذاشته، از اینرو میبایست به نحوه تغذیه و بهداشت دهان و دندان کودک توجه داشت.

مشکلات تغذیه ای همرام با حرکات دهانی، تون و حس غیرعادی می­باشند. کودک ممکن است نسبت به لمس حساسیت بیشتر یا کمتر از حد نشان دهد و در آغاز با کنترل جویدن و بلع مشکل داشته باشد. وضعیت دهی مناسب به ارتقا ثبات بدنی به منظور تغذیه و اجابت مزاج کمک می­کند. مشکلات بینایی میتوانند بصورت تاری دید، نابینایی، محدودیت در حرکات چشم و ردیابی با آن، لوچی چشم، ضعف عضلات چشم و عدم هماهنگی چشمها و ادراک دیداری باشند. اختلالات شنیداری شامل مشکلات دقت شنیداری، ادراک شنیداری می باشند. داروهای خوراکی ضداسپاستیسیتی ( مثل دیازپام، بکلوفن و دنترولن) سودمندی کمی در بهبود تون عضلانی دارند و عوارض جانبی اش شامل خواب آلودگی، آبریزش دهان و وابستگی جسمانی است.

جراحیهای ارتوپدیک بطور سنتی به منظور تصحیح بدشکلی های مفصلی، ایجاد توازن بین عملکرد عضلات و کاهش انقباضات بیمارگونه ناشی از تون غیرعادی و نامتقارن صورت می­­گیرد.

تشخیص زودهنگام فلج مغزی بسیار حائز اهمیت است. به منظور دستیابی به تشخیص قطعی، یک تیم از متخصصان در زمینه رشد کودک، ارزیابیهای جسمانی و رشدی را انجام می­دهند. این تیم شامل متخصص کودکان، کاردرمانگر، فیزیوتراپیست و آسیب شناس گفتار و زبان است. باقی ماندن بازتابهای اولیه و واکنشهای خودکار، تون متغیر، بازتاب تاندونی بیش از حد، عدم قرینگی در استفاده از اندامها، کلونوس، کنترل زبان و مکیدن ضعیف و حرکات غیرارادی ممکن است دال بر وجود فلج مغزی باشند.

پیش آگهی عملکردی بر حسب نوع فلج مغزی تغییر می­کند. کودکان همی پلژی و دایپلژی اسپاستیک نسبت به انواع شدیدتر اسپاستیسیتی و سفتی، از پیش آگهی بهتری برخوردارند.

مریم گرایلی افرا

درباره مریم گرایلی افرا

معاون سایت
این نوشته در فلج مغزی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

5 پاسخ به فلج مغزی (Cerebral Palsy):

  1. kardarmany kardarmany می‌گوید:

    خوشحال میشیم از نظرات استفاده کنیم

  2. بهرام می‌گوید:

    پسری دارم ۵ساله که فلج اتتونید دارد ایا راه درمانی وجود دارد با تشکر

    • میثم نظام الدینی می‌گوید:

      سلام
      بله ، با مراجعه به کلینیک های کاردرمانی و ارزیابی اولیه روند درمان و میزان رشد فرزندتون رو از کاردرمان مربوطه بپرسید

  3. سیدعلی توکلی می‌گوید:

    باسلام
    ممنون از اطلاعاتی که در سایت شما به راحتی دردسترس قرار دارد
    ارادتمند, توکلی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>