مالتیپل اسکلروزیس(MS)

بیماری MS از انواع بیماریهای نورولوژیک، پیشرونده، مزمن، ناتوان کننده و شایع در بین بزرگسالان جوان محسوب می­شود که بدلیل درگیری غلاف میلین ایجاد می­شود. این بیماری در بین برخی افراد کاملا ناتوان کننده است در حالیکه در برخی دیگر فرد امکان زندگی فعال و مولد را دارد. بسیاری از درمانگران زمانی این بیماران را از طریق ارجاع تحت درمان قرار می­دهند که بیمار ویلچر باند گردیده، بنابراین درمان به موقع در کنترل علائم بسیار مهم است.

MULTIPLE در اصطلاح multiple sclerosis به زمان و محل و SCLEROSIS به پلاکهای اسکلروتیک به صورت بافت اسکاری که در نتیجه حملات اتوایمونی بافت سفید( آکسون و میلین پوشاننده) ایجاد شده، اطلاق می­گردد. عفونت ویروسی موجب تولید لنفوسیت ها(سلولهای B و T) و ماکروفاژها و بروز واکنشهای سیتوتوکسیک در سیستم عصبی مرکزی و نهایتا تخریب سلولهای سازنده میلین(الیگودندریتها) می­گردد. با درگیری غلاف میلین سرعت هدایت عصبی کاهش یافته و خستگی زودرس ایجاد میشود. در مراحل اولیه درگیری الیگودندریتها ممکن است مجددا میلین سازی کنند، با پیشرفت بیماری و تخریب الیگودندریتها میلین سازی مجدد متوقف میشود. در مراحل پیشرفته آکسونها نیز آسیب می بینند. با پیشرفت بیماری میلین مغز و نخاع در محدوده های عصب اپتیک( عصب بینایی)، صدمات ساب کورتیکال، بافت سفید راههای کورتیکواسپاینال، ستون خافی نخاع و پدیکولهای مخچه درگیر میشوند.

از نظر سبب شناسی، علت این بیماری هنوز ناشناخته است. اما در تحقیقات فاکتورهایی بعنوان عامل مولد بیماری معرفی شده اند که عبارتند از: واکنشهای التهابی، عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی. عقیده نسبتا حاکم این است که MS از گروه بیماریهای اتوایمون است که بدلیل واکنشهای التهابی به ویروسهایی که فرد ممکن است در طول زندگی با آنها مواجه شده باشد ایجاد میشود. ۱۵ درصد از بیماران MS سابقه ابتلا یکی از اعضا درجه اول خانواده شان را گزارش می کنند.

این بیماری در بین ۵۰-۱۵ سالگی امکان ابتلا دارد( ۸۵ درصد موارد) اما عموما بین ۴۰-۲۰ سالگی و بیشترین احتمال شیوع بین ۳۰-۲۰ سالگی است. زنان ۲ تا ۳ بار از مردان بیشتر مبتلا می­شوند. سفیدپوستان شمال اروپا از احتمال درگیری بیشتری برخوردار هستند.

بدلیل وسعت، تنوع محل آناتومیکی، حجم و زمان شروع ضایعات و پلاکهای بیماران MS تظاهرات کلینیکی بیماری در بین افراد متنوع است. علائم ممکن است بسرعت در طی ساعتها و یا به آرامی در طی روزها یا هفته ها ظاهر شوند. گرچه سرعت شروع و تظاهر علائم بستگی به محل و اندازه ضایعات دارد.

علائم اولیه عبارتند از: پارستزی، دوبینی، نابینایی در یک چشم، خستگی، بی ثباتی هیجانی، فقدان حس در اندامها، صدمات شناختی(در رابطه با اختلالات شناختی در این بیماران بسیاری از تحقیقات شیوع درگیری بین ۷۰-۵۰ درصد از بیماران را گزارش کرده اند)، نورالژی عصب V که با افزایش حرارت بدن افزایش می­یابند. این علائم موقت بوده و یا فروکش می نماید. اغلب این بیماران دارای صدمات حرکتی بین خفیف تا شدید(۲۰-۱۰ درصد) میباشند.

علائم پیشرفته عبارتند از: درجات مختلفی از فلجی(در اندامهای تحتانی تا اندامهای فوقانی)، دیس آرتری، دیسفاژی، صدمات شدید بینایی، آتاکسی، اسپاستی سیتی، نیستاگموس، مثانه نوروزنیک، صدمات شناختی، تغییرات هیجانی(بصورتهای افسردگی با افوریا(احتمال کم)، بی تفاوتی و افوریا و دمانس که بیشتر مشاهده میشود. فاکتورهایی هستند که موجب بدتر شدن و یا عود علائم می­گردند. پیشگیری و اجتناب از این عوامل برای رساندن و یا حفظ سطح کارکردی مطلوب بیمار ضروری است. این عوامل عبارتند از:

۱)     ابتلا به عفونت های باکتری یا ویروسی(مانند سرماخوردگی، آنفولانزا و عفونت ادراری)

۲)     بیماریهای سیستمیک(هپاتیت، پانکراتیت، حملات آسمی)

۳)     استرس(طلاق، مرگ، از دست دادن شغل) بدلیل تاثیر بر سیستم ایمنی

۴)     حرارت زیاد: اغلب بیماران در برابر حرارت و گرما علامت Uthoff’s Symptom را نشان میدهند. حرارت خارجی مانند اتاق گرم و یا حمام گرم علائم را بطور موقت افزایش میدهند( بصورت افزایش خستگی و کاهش کارکرد). افزایش حرارت داخلی بدن مانند تب و یا انجام تمرینات طولانی مدت نیز تاثیرات مشابه را دارند که انتقال پیامهای عصبی را مختل می­نمایند.

۵)     خستگی مفرط            ۶)  دهیدراتاسیون

۷ ) سو تغذیه                   ۸) اختلالات خواب

تشخیص MS برپایه تاریخچه، یافته های کلینیکی و آزمایشگاهی است. اساس کار و معیار اصلی تشخیص شامل دو حمله یا بیشتر در راههای کورتیکواسپاینال و یا اپتیک است که هر یک به مدت حداقل ۲۴ ساعت با فاصله کمتر از یک ماه باشد. در MRI وجود پلاکها در ۹۵ درصد بیماران مشاهده میشود. MRI بطور سریال میتواند پیشرفت بیماری را نشان دهد. همچنین تستEvoked Potential  که وجود ضایعات در راههای حسی( شنوایی، بینایی یا سوماتوسنسوری) را نشان میدهد میتواند یک راه تشخیصی باشد.

تجویز دارو بستگی به مرحله بیماری، نوع، علائم و نشانه ها دارد. داروهای ایمنوساپرسیو در مرحله عود علائم برای کاهش التهاب تجویز می­شود.

تغذیه خوب، جلوگیری از خستگی بیش از حد با متدهای ذخیره سازی انرژی، ورزشهای منظم و کنترل استرس از جمله عواملی هستند که برای کنترل درد و خستگی و افسردگی توصیه میشوند. اعضای تیم توانبخشی شامل پزشک، فیزیوتراپ، کاردرمانگر، گفتاردرمانگر، پرستار، متخصص تغذیه و مددکار اجتماعی می­باشد. مداخلات توانبخشی شامل مداخلاتی است که بر بهبود قدرت، تحمل، کاهش اسپاستی سیتی، کنترل پوسچرال و بهبود تعادل، کاهش درد و خستگی، تحرک مفاصل و غیره متمرکز است. نتایج مورد نظر بر اعاده و به حداکثر رساندن کارکرد با استراتژی های جبرانی و درمانی است.

مریم گرایلی افرا

درباره مریم گرایلی افرا

معاون سایت
این نوشته در بیماری های نورولوژی بزرگسالان ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

5 پاسخ به مالتیپل اسکلروزیس(MS)

  1. امیر جهانی Amir Jahani می‌گوید:

    با تشکر از درج مقاله لازم به ذکر است که دارودرمانی در فاز حاد توسط استروئید ها(کورتون) صورت میگیرد و داروهای ایمنوساپرسیو جهت جلوگیری از عود مجدد علائم (جلوگیری از تشکیل پلاکهای جدید)می باشد .

  2. هومن ثاقبی می‌گوید:

    بیماری ام‌اس در تمام سنین (از نوزادی تا سالخوردگی) امکان ابتلا دارد، نه فقط ۱۵ تا ۵۰ سالگی.

  3. رضا ایازی می‌گوید:

    همون طور که جناب آقای ثابقی فرمودند در همه سنین این بیماری امکان ابتلا وجود دارد
    اما نکته مهم شیوع بیماری است که در اطفال خیلی خیلی کمتر از بزرگسالان امکان ابتلا وجود دارد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>