سبک های ادراکی در کودکان آسپرگر و اوتیسم

کودکان اوتیستیک توانایی خودشان برای کنترل آگاهی از محرکهای حسی که دریافت میدارند را بصورت آگاهانه یا نا آگاهانه گسترش میدهند. این استراتژیهای دفاعی و جبرانی منجر به سبکهای ادراکی خاص میشوند. این سبک ها عبارتند از:

  • پردازش تک کاناله
  • ادراک جنبی ( اجتناب از ادراک مستقیم)
  • خاموشی سیستم ها
  • جبران حس های نا مطمئن با دیگر حواس
  • بازآوایی یا رزونانس
  • رویای روزانه

پردازش تک کاناله

برای جلوگیری از بیش باری حسی ، تنها یک مدالیته حسی توسط مغز کودک  بصورت هوشیارانه مورد پردازش قرار میگیرد. فرد ممکن است تنها بر یک حس متمرکز شود. اگر فرد تنها بر یک مدالیته حسی متمرکز شود، ممکن است آن  را بصورت ناخوشایند (بیش حسی) ادراک نماید. این افراد ممکن است نتوانند بصورت همزمان داده هایی که از خارج و داخل بدن به آنها میرسد را پردازش کنند. مثلا اگر به بدن آنها دست بزنید درحالی که خود را با تلویزیون سرگرم کرده اند، ممکن است متوجه لمس شدن نشوند یا اگر متوجه شوند ممکن است نفهمند که کجای بدن آنها را لمس کرده اید. این استراتژی توسط برخی خانواده ها مورد استفاده قرار میگیرد، به این ترتیب که هنگامی که به فرزند خود غذا میدهند تلویزیون را روشن میکنند! به این ترتیب کودک بهتر غذا میخورد. پیدا کردن حسی که کودک از طریق آن پردازش بهتری انجام میدهد میتواند بسیار مهم باشد، چراکه میتوان از طریق استفاده از همان حس چیزهای مختلفی را به وی یاد داد.

ادراک جنبی ( اجتناب از ادراک مستقیم)

یکی از خصوصیات کودکان اوتیستیک این است که از تماس چشمی اجتناب میکنند. این یک نمونه از ادراک جنبی است که البته تنها در حس بینایی خلاصه نمیشود بلکه شامل بقیه حسها نیز میگردد. یکی از تئوریها در این زمینه آن است که گفته میشود کودکان اوتیستیک در دید محیطی کم حس و در دید مرکزی دچار بیش حسی هستند. مشکل دیگری که ممکن است وجود داشته باشد این است که کودکان اوتیستیک نمیتوانند زنش های کوچک و ظریف چشمهای طرف مقابل را تحمل کنند. ادراک مستقیم منجر به بیش باری حسی در کودکان اوتیستیک میشود و منجر به این میگردد که فرد به پردازش تک کاناله (بصورت نا خودآگاه) روی بیاورد و به همین جهت بخشی از اطلاعات واصله را از دست بدهد. در مواقعی به نظر میرسد که اگر این افراد بصورت غیر مستقیم به ادراک محرکات بپردازند بهتر آنرا درک میکنند تا زمانی که بصورت مستقیم به آن میپردازند.

خاموشی سیستم ها

هرگاه میزان تحریکات حسی زیاد شود سیستم های حسی ممکن است خاموش شوند. این احساس برای کودک اوتیستیک ناخوشایند استو از نشانه های این امر آنست که بطور مثال فرد برای چند دقیقه به صداها واکنش نشان نمیدهد و بنظر میرسد که نمیشنود! زمانی که محرکهای حسی در محیط زیاد باشد کودک یاد میگیرد که یک یا چند کانال حسی خود را خاموش کند و به دنیای خود فرو برود. محرومیت از تحریک منجر به حساسیت بیش از حد مغز نسبت به محرکها میگردد. امواج مغزی کودکان اوتیستیک نشانه هایی از سطح گوش بزنگیarousal ) ( بالا را نشان میدهد. همچنین مطالعات نشان میدهد که سیستم لیمبیک در این کودکان دچار بدشکلی است و این سیستم تا سن دو سالگی کودک به بلوغ نمیرسد.

جبران حس های نا مطمئن با دیگر حواس

به دلیل داشتن سبک های ادراکی نامطمئن، کودکان اوتیستیک هرگز نمیتوانند به یک حس برای ادراک محیط اکتفا کنند. برای بسیاری از کودکان اوتیستیک حس های لامسه و بویایی بسیار قابل اعتماد تر از سایر حس ها عمل میکند.

بازآوایی یا رزونانس

این اصطلاح در مورد وابستگی بیش از حد فرد به یک محرک خاص بکار میرود. افراد اوتیستیک با غرق شدن در یک محرک خاص بسیار آرام میشوند. این افراد ممکن است آنقدر به این محرکها ی خاص توجه نشان دهند که آنها را بصورت غیر طبیعی حس کنند. مثلا بدون آن که به شیء دست بزنند، جنس و بافت آنرا روی پوست خود حس کنند.

رویای روزانه

رویای روزانه به معنی ادراک حس ششم، پیش ادراک یا دیگر فرم های ادراک فرا حسی است که با وجود این که نمیتوانیم آنرا خوب توصیف کنیم اما در کودکان اوتیستیک وجود دارند. به دلیل این که این کودکان معمولا از نظر زبانی دچار مشکل هستند نمیتوانند آنرا توصیف کنند.

میثم نظام الدینی

مدیر سایت/ کارشناس ارشد کاردرمانی

More Posts

درباره میثم نظام الدینی

مدیر سایت/ کارشناس ارشد کاردرمانی
این نوشته در اوتیسم ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>