رشد فعالیتهای دوران کودکی از بدو تولد تا دو سالگی

رشد مهارتهای حرکتی و پردازشی کودک از طریق بازی و در زمینه های فرهنگی، فیزیکی و اجتماعی صورت میگیرد. کارها و فعالیتهای بازی در سه گروه سنی شیرخوارگی، کودکی نخستین، کودکی میانی و نیز زمینه ها و تواناییهای فردی منتهی به رشد کارهای بازی، توضیح داده میشوند. اگرچه کارهای کودکان در یک سطح سنی خاص، مشابه یکدیگر می باشند، با این وجود زمینه ها، فعالیتهای فردی گوناگون به عملکرد کاری منحصر به فرد هر کودک می انجامند. منحصر به فرد بودن رشد کودک و نحوه ارتباط این اجزا، کلید تحلیل رشد عملکرد کاری او می باشند. اگرچه کودک کارهای دیگری را علاوه بر بازی می­آموزد(برای مثال کارهای مربوط به عملکرد مدرسه ای)، کاردرمانگران اغلب از بازی به منظور مشارکت کودک در فرآیند درمان استفاده می­نمایند. از آنجائیکه فعالیتهای بازی، خودبرانگیزاننده می باشند و کودک را قادر به خود سازماندهی در مورد اهداف ارائه شده می­نمایند، بعنوان ابزاری در جهت ارتقا عملکرد شناخته می شوند. کودکان تلاش و انرژی زیادی را صرف بازی می کنند زیرا برای آنها لذت­بخش و شادی­آور است.

شیرخواران: از بدو تولد تا دوسالگی

کارهای بازی

بازی شیرخواران در ۱۲ ماه اول زندگی بصورت اکتشافی و اجتماعی و مربوط به برقراری پیوند با مراقبان است. این کارها در هر مرحله با یکدیگر همپوشانی دارند(بازی اکتشافی با مو یا صورت والد و در آغوش گرفتن کودک حین بازی با اشیا منجر به شکل­گیری پیوند می­شود). تقلید از دیگران یکی از ابتدائی­ترین روشهای تعامل اجتماعی است. هر دو نوع تقلید فوری و با تاخیر در بازی اجتماعی و تعامل کودکان دبستانی با همسالان مهم تلقی می­شوند.

بدو تولد تا ۶ ماهگی

کارهای بازی:

ü     بازی اکتشافی

اغلب بازی حسی-حرکتی وجود دارد.

ü     بازی اجتماعی

بر دلبستگی و پیوند عاطفی متمرکز است.

مهارتهای عملکردی:

ü     حرکات ظریف/ دستکاری

رشد گرفتن صحیح اشیا، استفاده از الگوهای گوناگون گرفتن، حفظ اشیا با دست و به دهان بردن آنها، انتقال اشیا از یک دست به دست دیگر، بررسی دقیق اشیا با چشم، بازی با دستها در خط وسط

ü     حرکات درشت/ تحرک

بلند کردن سر(۳ تا ۴ ماهگی)، بلند کردن تنه در حالت دمر(۴تا۶ ماهگی)، نشستن با تکیه بر دستها، بازی کردن(بالا و پایین تکان خوردن) در حالت ایستاده با حمایت والدین، غلتیدن از یک مکان به مکان دیگر

ü     پردازش: شناختی

تکرار کنشها برای تجربیات لذت­بخش، یکپارچه سازی اطلاعات برگرفته از سامانه های حسی متعدد

ü     اجتماعی/ تعامل

غان و غون کردن سپس جیغ کشیدن، لبخند، خنده با صدای بلند، بیان ناراحتی از طریق گریه، ارتباطات عاطفی با بیانات چهره­ای

۶ تا ۱۲ ماهگی

کارهای بازی:

ü     بازی اکتشافی

بازی حسی-حرکتی بصورت بازی کارکردی نمایان می­شود.

ü     بازی کارکردی

آغاز استفاده از وسایل بازی مطابق با هدف کارکردی آنها

ü     بازی اجتماعی

دلبستگی نسبت به والدین یا مراقبان

مهارتهای عملکردی:

ü     حرکات ظریف/ دستکاری

در دهان گذاشتن وسایل بازی، دسترسی صحیح ومستقیم به وسایل بازی، بازی با وسایل بازی در خط وسط و انتقال آنها بین دستها، زدن اشیا به یکدیگر برای ایجاد صدا، تکان دادن وسایل بازی در هوا، رها کردنوسایل بازی به داخل جعبه، غلتاندن توپ به سوی بزرگسالان، گرفتن اشیا کوچک با نوک انگشتان، اشاره کردن به اشیا با انگشت اشاره و استفاده از آن برای اکتشاف وسایل بازی، استفاده ناشیانه از اشیاء

ü     حرکات درشت/ تحرک

نشتن مستقل، غلتیدن از یک مکان به مکان دیگر، آمدن به وضعیت نشسته بصورت مستقل، چرخیدن در وضعیت نشسته، ایستادن با حمایت، بازی کردن در حالت ایستاده و تکیه بر یک چیز، چهر دست و پا رفتن در ابتدا روی شکم و سپس روی چهار اندام(۱۰ ماهگی)، راه رفتن با گرفتن یک شخص یا چیز(۱۲ ماهگی)

ü     پردازش: شناختی

پاسخ نسبت به بیان نام خود، تشیخص کلمات و اسامی اعضای خانواده، پاسخدهی از طریق حرکات مناسب، گوش کردن انتخابی، تقلید حرکات ساده، نگاه به کتاب اشکال، آغاز بع تعمیم تجارب گذشته، کنش عمومی با وسایل بازی

ü     اجتماعی/ تعامل

نشان دادن وابستگی خاص به مادر، بازی کردن حین حضور والدین در اتاق، تعامل اندک با شیرخواران دیگر، بازی “بگیر و بده”

بیشتر زمان بیداری و هشیاری شیرخوار صرف بازی اکتشافی در آغوش یا کنار مراقب می­شود. بازی اکتشافی، بازی حسی-حرکتی نیز نامیده می­شود. بازی اکتشافی را بعنوان فعالیتی تعریف نمودند که بدلیل لذت از احساس فیزیکی آن، به آسانی قابل اجرا می باشد. چنین فعالیتی شامل حرکت دادنهای تکراری اسباب بازی به منظور ایجاد تجارب حسی شنیداری، دیداری و لمسی است. در دومین سال زندگی، شیرخوار به بازی ربطی و کارکردی می­پردازد. بدین صورت که کارکرد یک شی و نحوه کنش در مقابل آن، درک میشود. کودکان در ابتدا اشیا را روی خود مورد استفاده قرار میدهند( برای مثال وانمود می کنند که از یک فنجان مینوشند یا موهای خود را شانه میزنند). این کنش های خودفرمان، “آغاز بازی وانمودی” را نوید میدهند. کودک علت و معلول را میشناسد، برای مثال با تلفن اسباب بازی شماره میگیرد و عروسک کوکی را برای شنیدن صدای لذت بخش آن، کوک مینماید.

۱۲ تا ۱۸ ماهگی

کارهای بازی:

ü     بازی ربطی و کارکردی

بازیهای وانمودی ساده و منسوب به خود(خوردن و خوابیدن وانمودی)، ربط دادن دو یا سه طرحواره در تلفیقات ساده، نشان دادن بازی تقلیدی از یک مدل فوری

ü     بازی حرکتی درشت

اکتشاف تمام فضاهای داخل اتاق، غلنیدن و چهاردست و پا رفتن حین بازی روی زمین

ü     بازی اجتماعی

آغاز تعامل با همسالان، بازی موازی

مهارتهای عملکردی:

ü     حرکات ظریف/ دستکاری

نگه داشتن مداد رنگی، خط خطی کردن، نگه داشتن دو اسباب بازی در یک یا دو دست، رها کردن اسباب بازی به داخل جعبه حتی جعبه کوچک، روی هم گذاشتن مکعبها و جا دادن وسایل بازی در جای مربوط به خود(قرار دادن تکه ها روی صفحه)، تلاش برای ساخت پازل، بازکردن و بستن جعبه وسایل بازی، اشاره به اشکال با انگشت اشاره، استفاده از دو دست حین بازی با یک دست شی را نگه میدارد و با دست دیگر آنرا دستکاری میکند.

ü     حرکات درشت/ تحرک

نشستن روی صندلی کوچک، بازی کردن در حالت ایستاده، راه رفتن، به حالت چمباتمه نشستن و برداشتن اسباب بازی از روی زمین، باا رفتن و نشستن روی صندلی بزرگسالان، پرتاب سریع و با قدرت توپ، کشیدن اسباب بازی حین راه رفتن، آغاز دویدن، بالا رفتن از پله ها حین گرفتن نرده یا دیوار با یک دست، هل دادن و کشیدن جعبه یا وسایل بازی بزرگ روی زمین

ü     پردازش: شناختی

بازی با اشیاء با استفاده از طرحواره های گوناگون، تقلید از روی مدل، درک نحوه کار با وسایل، درک کارکرد اشیاء، استفاده از آزمایش وخطا در حل مشکل، تشخیص اسامی بخشهای مختلف بدن

ü     اجتماعی/ تعامل

فاصله گرفتن از والدین، تقسیم وسایل بازی با والدین، پاسخ به بیانات چهره­ای دیگران

۱۸ تا ۲۴ ماهگی

کارهای بازی:

ü     بازی کارکردی

تلفیق طرحواره های متعدد، اجرای فعالیتهای گوناگون مرتبط با یکدیگر

ü     بازی وانمودی یا نمادین

جان بخشیدن به اشیا(رقصاندن عروسک، در آغوش گرفتن و غذا دادن به آن)، تظاهر به اینکه اشیاء واقعی و نمادی از اشیاء دیگر می باشند.

ü     بازی اجتماعی

مشارکت در بازی موازی، تقلید از والدین و همسالان در بازی، مشارکت در گروههای کودکان، مشاهده کودکان دیگر، آغاز به رعایت نوبت

ü     بازی حرکتی درشت

لذت بردن از دروندادهای حسی بازی حرکتی درشت

مهارتهای عملکردی

ü     حرکات ظریف/ دستکاری

تکمیل چهار تا پنج قطعه از پازل، ساخت برج(برای مثال با چهار مکعب)، نگه داشتن مدادرنگی با نوک انگشتان و کشیدن شکلهای ساده(خطوط صاف یا مدور)، نخ کردن دانه های تسبیح، آغاز استفاده از ابزار ساده(برای مثال چکش پلاستیکی)، مشارکت در تکالیف چند بخشی، ورق زدن کتاب

ü     حرکات درشت/ تحرک

دویدن، چمباتمه زدن و بالا رفتن از وسایل، حرکت با وسایل راندنی بدون استفاده از پا( برای مثال ماشین کودکان)، شوت کردن توپ به سمت جلو، پرتاب توپ به سوی هدفهای بزرگ، پرش با دوپا، بالا و پایین رفتن از پله­ها

ü     پردازش: شناختی

ربط دادن بخشهای مختلف به یکدیگر، نسبت دادن کنش به اشیا بی جان، آغاز استفاده از اشیاء در بازی وانمودی، ادامه کاربرد اشیاء بر طبق اهداف کارکردی، درک ثبات شیء بطور کامل رشد یافته است.

ü     اجتماعی/ تعامل

بیان عاطفه، نشان دادن هیجانات گوناگون(ترس، خشم، دلسوزی، شادمانی)، توانایی احساس ناکامی، لذت بردن از بازی انفرادی از قبیل رنگ­آمیزی و ساختن و خندیدن به کارهای بامزه دیگران

با پایان دومین سال زندگی، بازی در دو مسیر مهم گسترش یافته است. ابتدا کودک تلفیق کنشها در قالب توالیهای بازی را آغاز می­نماید( برای مثال او اشیاء را از طریق کنار و رویهم قرار دادن آنها به یکدیگر ربط میدهد). این گونه کنشها نشاندهنده هدف بازی و تناسب آن با کارکرد اسباب بازی میباشند. دوم آنکه کودکان دو ساله کنشها را دورتر از خود جهت میدهند. وسایل بازی عموما مشابه اشیاء زندگی واقعی می­باشند.

 

مریم گرایلی افرا

درباره مریم گرایلی افرا

معاون سایت
این نوشته در عمومی ارسال و , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>