ویژگی­های شناختی کودکان با ناتوانی های یادگیری (قسمت ۲)

حافظه

اهمیت حافظه را در یادگیری نمی­توان نادیده گرفت. پژوهش­های مختلف، رابطه حافظه با مشکلات خواندن، زبان، هجی کردن و سایر سطوح را نشان داده اند. حافظه شامل حافظه کوتاه مدت، حافظه بلندمدت و حافظه کاری است. حافظه کوتاه مدت اطلاعات محدودی ( شش تا هشت واحد) را برای مدت زمانی محدود ( معمولا کمتر از ۱۵ ثانیه) ذخیره میکند در حالیکه حافظه بلند مدت اطلاعات بیشتری را در طول زمان حفظ می­نماید. حافظه کاری به توانایی افراد در یکپارچه سازی اطلاعات وارد شده به حافظه کوتاه مدت و ارتباط آن با اطلاعات پیشین اشاره دارد.

نتایج مطالعات سوانسون نشان داد که حافظه کاری در مقایسه با حافظه کوتاه مدت تاثیر بیشتری بر مهارتهای خوادن دارد. به عبارت دیگر ترکیب اطلاعات دریافتی با دانش قبلی در مقایسه با یادآوری کوتاه مدت اطلاعات از اهمیت بیشتری برخوردار است.

کارکرد حافظه در واقع شامل فراینهای نسبتا مجزایی است. یکی از فرایندها، رمزگردانی است. رمزگردانی به ترجمان درون داد حسی به اشکال قابل ذخیره اشاره دارد. وقتی دانش آموزی برای به خاطر سپردن عبارتی، یک کلمه کلیدی را انتخاب میکند در واقع از رمزگردانی استفاده کرده است. فرایندهای دیگر حافظه ذخیره سازی و بازیابی هستند. ذخیره سازی به دوام حافظه و بازیابی به بازیافت اطلاعات رمزگردانی شده از حافظه اشاره دارد.

پردازش حافظه:

بر طبق الگوی سوسا برای پردازش حافظه، اطلاعات محیطی از طریق حس های پنج گانه وارد مغز می شوند و به سرعت به گذرگاه ادراکی منتقل می شوند. اگر اطلاعات جدید با توجه به تجربه ها و دانش پیشین فرد مهم تلقی شوند، از گذرگاه ادراکی عبور میکنند و اگر مهم نباشند نادیده گرفته شده و فراموش میشوند.

فعالیتهای گذرگاه ادراکی، ناهشیار است و بسیاری از محرک هایی که موقتا وارد مغز میشوند، بدون آگاهی فرد از مغز حذف میشوند. در صورتیکه محرکها پس از عبور از گذرگاه ادراکی برای مدت زمانی کوتاه (معمولا۷-۳ ثانیه) مورد توجه قرار گیرند در حافظه کوتاه مدت ثبت می­شوند. حافظه کوتاه مدت به استمرار ذخیره اطلاعات کمک می­کند. در الگوی سوسا، فعالیت حافظه کوتاه مدت نیز ناهشیار است. در حالیکه حافظه کاری فرایندی هشیار است که فرد محرک( یا دانش جدید) دریافتی را با استفاده از دانش پیشین خود معنا می­بخشد. هر چه رابطه دانش جدید با دانش پیشین فرد بیشتر باشد احتمال ذخیره شدن آن در حافظه بلندمدت بیشتر میشود، در غیر اینصورت اطلاعات جدید از سیستم حافظه خارج می شود. در الگوی سوسا، رمزگردانی و بازیابی از کارکردهای حافظه کاری به شمار می آیند. بر این اساس در آموزش دانش آموزانی که مشکل حافظه دارند باید به پیوستگی مطالب با دانش پیشین آنها توجه کافی نمود. مطالب باید به گونه ای وارد حافظه شوند که در آینده بتوان از آنها بخوبی استفاده کرد.

راهبردهای حافظه:

آموزش داهبردهای حافظه در بهبود یادگیری موثر است. افراد با ناتوانی یادگیری در به یادسپاری تکالیف درسی از راهبردهای حافظهکمتر استفاده میکنند. اغلب دانش آموزان عادی برای به خاطرسپاری مجموعه ای از کلمه ها، آنها را برای خود تکرار میکنند. برخی از آنها ابتدا کلمه ها را طبقه بندی کرده و سپس آنها را تکرار میکنند در حالیکه دانش آموزان با ناتوانی یادگیری به طور خودانگیخته از این روش ها استفاده نمی کنند. دانش آموزان با ناتوانی یادگیری هم در حافظه کوتاه مدت و هم در حافظه کاری مشکل دارند. آنها اطلاعات را برای مدت زمانی کوتاه در حافظه نگه میدارند. آنها هم در حافظه دیداری و هم در حافظه شتیداری مشکل دارند، به همین دلیل نیز نمیتوانند اطلاعات موجود در محیط را به خاطر بسپارند و یادگیری آنها با مشکل مواجه میشود.

دانش آموزان با ناتوانی یادگیری در فراحافظه، شناخت و فراشناخت نیز مشکل دارند. فراحافظه به دانش فرد در مورد کاکردهای حافظه اطلاق میشود. شناخت، جنبه های متفاوت تفکر و حل مسئله را شامل میشود. وجود نقص در کاربرد راهبردهایی که در تکالیف حافظه به کار برده میشوند، بر وجود مشکلات شناختی دلالت دارد. دانش آموزان با ناتوانی یادگیری قادر به سازماندهی تفکر خود و در نتیجه طراحی و سازماندهی یرنامه های خود در مدرسه و منزل نیستند. فراشناخت نیز با فرایندهای شناختی ارتباطی نزدیک دارد و دارای سه مولفه است:

۱٫ توانایی سازماندهی تقاضاهای مربوط به تکلیف

۲٫ انتخاب و کاربرد راهبردهای مناسب

۳٫ نظارت بر عملکرد و انطباق آن با تقاضاهای مربوط به تکلیف

دانش آموزان با ناتوانی یادگیری، توانایی انتخاب و کاربرد راهبردهای مناسب را ندارند. برای مثال در انجام تکالیف خود در مقایسه با همتایان خود از راهبردهایی چون یادداشت برداری، تکرار و تمرین و بسط معنایی بسیار کم استفاده میکنند.

مشکلات ادراکی

مشکلات ادراکی نیز یکی از مسائلی است که در سالیان گذشته در رابطه با ناتوانی های یادگیری مطالعه شده است. این مشکلات از سیستم های بینایی، شنوایی و لامسهناشی میشوند. وجود مشکل در ادراک بینایی رابطه نزدیکی با ناتوانی یادگیری دارد. گروهی از افراد با ناتوانی یادگیری، محرکهای بینایی را به صورت بخش های نامرتبط می بینند. آنها محرکها را به طور یکپارچه درک نمیکنند، برای مثال ممکن است دانش آموز به جای اینکه کل یک کلمه را درک کند، حروف آن را به طور مجزا ادراک نماید، به همین دلیل نیز متوجه معنای آن کلمه نگردد.

یکی دیگر از مشکلات ادراکی تمایز بین شکل و زمینه است. عدم توانایی تمایز شکل و زمینه موجب میشود که فرد نتواند بین محرکهایی که مشاهده میکند و زمینه ای که شکل در آن موجود است تمییز قائل شود. این مشکل موجب میشود که دانش آموز نتواند بر روی یک کلمه یا یک جمله در متن تمرکز کند بنابراین در انجام تکالیف مدرسه با مشکل مواجه میشود. علاوه بر اینها افراد با ناتوانی یادگیری در تمییز بینایی نیز مشکلاتی دارند. آنها نمیتوانند برخی از محرکهای دیداری را از یکدیگر تشخیص دهند، برای مثال تمییز بین کلمه های مشابه مانند شانه و خانه یا حرفهای مشابه مانند ک و گ برای آنها دشوار است. در میان کودکان سنین پایین، خطاهای واژگون سازی یا چرخش بسیار رایج است.

مشکلات ادراک شنیداری نیز با ناتوانی یادگیری رابطه دارد. برخی از کودکان نمیتوانند میان صداهای کلمات مختلف و سیلابها یا حتی صداهای موجود در محیط تمایز قائل شوند. این مشکلات از نقایص موجود در تمیز شنیداری ناشی میشوند. افراد با ناتوانی یادگیری در ترکیب شنیداری، حافظه شنیداری و تداعی شنیداری مشکل دارند.

ادراک لامسه ای نیز با یادگیری رابطه دارد. البته نقص در ادراک لامسه ای چندان رایج نیست ولی نقش آن در عملکرد افراد در مدرسه بسیار مهم است. برای مثال نوشتن مستلزم ادراک لامسه ای است زیرا فرد باید درباره به دست گرفتن مداد یا خودکار، اطلاعات لمسی داشته باشد و آن را به مغز انتقال دهد. علاوه بر این اطلاعات حرکتی در مورد دست و بازو باید به مغز منتقل شوند. دانش آموزان با ناتوانی یادگیری در نوشتن مشکل دارند و معمولا از خط خارج میشوند و فاصله بین حروف و کلمات را به خوبی رعایت نمیکنند. این مشکلات ممکن است از نابهنجاری ادراک بینایی ناشی شوند.

مریم گرایلی افرا

درباره مریم گرایلی افرا

معاون سایت
این نوشته در اختلالات یادگیری ارسال و , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>